Menu
Letter from Tikawenga Te Tau & others to Henare Matua & his komiti
Expand/collapse
Taipitopito | Details
Tau Tohutoro | Reference NoHM00406Rā | Date1874/02/16Mai I Te Wāhi | PlaceHinanaMai I Te Tangata | FromTikawenga Te Tau & othersKi Te Tangata | ToHenare Matua & KomitiNgā Tāngata | Names in letter Wi ParataTe Rangi WhakaewaTe KeepaKawana HuniaTikawengaHikaweraHimionaKaupapa | SubjectWhakaora Wairua; EncouragementReta; CorrespondenceTohu Matawhenua | Geo Coordinates[1]
Tūhonotanga | Related
Tu-hinga / Whakamāoritanga | Transcript / Translation
Tu-hinga | TranscriptTranscript: No 1
No Hinana Maungarake
Wairarapa.
16 Pepueri 1874
Kia Henare Matua kia Paora Ropiha, kia Te Ropiha, kia Hori Ropiha, kia Te Harawira Te Tatere, kia Hori Niania, kia Tamati Maruhaere, kia Te Paraone, kia Maika, kia Hoani Waikato, kia Hikawaha, kia Urupeni Puhara, kia Te Ringanohu, kia Te Hauwaho, kia Nikora Rotohiko, kia Rota Porehua, kia Apiata Kuikainga, kia Aperahama Te Rautahi, kia Matene Waewae, otira ki nga rangatira me nga komiti me nga iwi katoa. E hoa ma, tena ra koutou katoa.
Kia Te Hapuku kia Tareha, kia Renata, kia Karaitiana, kia Henare Tomoana, kia Noa, kia Paora Kaiwhata, kia Manaena, kia Tinikirunga, kia Te Muera me te iwi katoa.
E hoa ma tena ra koutou ma te Atua tatou e tiaki i roto i tenei tau hou. Heoi te mihi atu.
He kupu hou no roto no tenei tau kua tae mai te tono a Whanganui kia wetea a Takitimu i tona taura kia hoea atu ki Whanganui kia u atu ki te Kiritahi. Ko taua tono, tokorua nga tangata kotahi te kiwi kotahi te kakahu paepaeroa ko nga tangata me nga kakahu hei wewete ia Takitimu ko nga tono a Whanganui ka rua. Ko te toru ko te ra mo taua tono ko te 28 o Maehe 1874, ko taua ra tena.
Heoi ko aua taonga kei te haere atu. Ka pouri atu i te whakaaro o nga komiti o konei,
Page 2:
ara o Takitimu. Kua whakaaetia taua tono, kua whakaaetia hoki ta Te Arawa. Ko nga tono i roto i tenei tau me tiki atu. Kua taea hoki ta te Apatu, kua taea hoki ta Raharuhi Rukupo a me tiki hoki ta te Arawa a me tiki hoki ta Whanganui a me tiki hoki ta Ngapuhi. Me tiki katoa nga tono o te motu nei kia kitea atu te ahua o nga kupu ka mau mai ki te wahi kotahi, whaiti rawa mai ki runga i a Takitimu. No te mea e whakaae ana a nga komiti o Takitimu kia haere atu ki te kohi mai i te whakaaro a nga iwi me nga Rangatira tounga o te motu nei.
Kupu tuarua ko te hui ki Heretaunga me waiho taua hui mo muri i nga hui o runga o te motu nei. Ko tena hei ka i nga kupu o te motu nei heoi mau i roto i tenei tau hou ko te tiki atu i nga kupu o waho kia kite koe i te whaikaitanga. Hei reira tau ka hanga ai ko tau hoki hei pataka mo nga purapura o te motu nei.
Kupu tuatoru kua nekehia e te komiti te ra mo ta Whanganui kia Aperira 20, 1874. Ko tera tena mo te whakatika o te komiti.
Kupu tuawha e tono ana tenei komiti kia haere mai nga komiti mo tenei haere me tuku tonu mai nga komiti.
Kupu tuarima ko ta Te Arawa hui hei taua ra ano te ra mo taua hui.
Kupu tuaono kua whakahokia nga tangata kia hoki ki Whanganui. Ko nga taonga, ara ko nga kakahu, kua tukua atu kia haere atu i runga i a Takitimu.
Heoi nga kupu.
Page 3:
No 3
Na Tikawenga Te Tau;
na Hikawera Mahupuku;
na Tunuiarangi;
na P Te Apatu;
na Himiona Te Kai;
na Torowa Hoera;
na Te Whatu;
na Riwai Tamati;
na Piripi Te Maari;
na Tamihana Hiko;
na Te Huki Te Hunga;
na Tamaihikoia;
na Te Ura Matiaha;
na matou na te iwi katoa.Whakamāoritanga | TranslationNo 1
From Hinana, Maungarake,
Wairarapa
February 16, 1874
To Henare Matua, Paora Ropiha, Te Ropiha, Hori Ropiha, Te Harawira Te Tatere, Hori Niania, Tamati Maruhaere, Te Paraone, Maika, Hoani Waikato, Hikawaha, Urupeni Puhara, Te Ringanohu, Te Hauwaho, Nikora Rotohiko, Rota Porehua, Apiata Kuikainga, Aperahama Te Rautahi, Matene Waewae, and to all the chiefs, committees and tribes. Friends, greetings to you all.
To Te Hapuku, Tareha, Renata, Karaitiana, Henare Tomoana, Noa, Paora Kaiwhata, Manaena, Tinikiruna, Te Muera and all the people.
Friends, greetings to you all. May God protect us in this new year. That concludes the greetings.
New communications for this year: A request has come from Whanganui to untie Takitimu from its rope so it can be paddled to Whanganui and land at Kiritahi. For that request, there are two people, one kiwi feather cloak, and one paepaeroa (finely woven cloak). The people and the garments are to untie Takitimu. There have been two requests from Whanganui. The third is the date for that request which is March 28, 1874, that is the date. So, these treasures are going. The committees here,
Page 2:
that is of Takitimu, are saddened by the thought. This request has been agreed to, as has Te Arawa's. The requests within this year must be collected. Te Apatu's has been achieved, as has Raharuhi Rukupo's, and Ngapuhi's must also be collected. All the requests of this land must be collected so that the nature of the messages can be seen when brought to one place, concentrated upon Takitimu. This is because the Takitimu committees agree to go and gather the intentions of the tribes and the visiting chiefs of this land.
Second point: The meeting at Heretaunga should be left until after the meetings up in this island. That will ignite the statements of the island. All that remains in this new year is to collect the proposals from outside so you can see the following. Then your time will come to build your storehouse for the seeds of this island.
Third point: The committee has moved the date for Whanganui's matter to April 20, 1874. That is for the committee's approval.
Fourth point: This committee requests that the committees come for this journey and the committees should continue to be sent.
Fifth point: Te Arawa's meeting will be on that same day.
Sixth point: The people have been sent back to return to Whanganui. The treasures, that is the garments, have been released to go upon Takitimu. That concludes the communications.
Page 3:
No 3
From Tikawenga Te Tau
From Hikawra Mahupuku
From Tunuiarangi
From P Te Apatu
From Himiona Te Kai
From Torowa Hoera
From Te Whatu
From Riwai Tamati
From Piripi Te Maari
From Tamihana Hiko
From Te Huki Te Hunga
From Tamaihikoia
From Te Ura Matiaha
From us and all the people.
No Hinana Maungarake
Wairarapa.
16 Pepueri 1874
Kia Henare Matua kia Paora Ropiha, kia Te Ropiha, kia Hori Ropiha, kia Te Harawira Te Tatere, kia Hori Niania, kia Tamati Maruhaere, kia Te Paraone, kia Maika, kia Hoani Waikato, kia Hikawaha, kia Urupeni Puhara, kia Te Ringanohu, kia Te Hauwaho, kia Nikora Rotohiko, kia Rota Porehua, kia Apiata Kuikainga, kia Aperahama Te Rautahi, kia Matene Waewae, otira ki nga rangatira me nga komiti me nga iwi katoa. E hoa ma, tena ra koutou katoa.
Kia Te Hapuku kia Tareha, kia Renata, kia Karaitiana, kia Henare Tomoana, kia Noa, kia Paora Kaiwhata, kia Manaena, kia Tinikirunga, kia Te Muera me te iwi katoa.
E hoa ma tena ra koutou ma te Atua tatou e tiaki i roto i tenei tau hou. Heoi te mihi atu.
He kupu hou no roto no tenei tau kua tae mai te tono a Whanganui kia wetea a Takitimu i tona taura kia hoea atu ki Whanganui kia u atu ki te Kiritahi. Ko taua tono, tokorua nga tangata kotahi te kiwi kotahi te kakahu paepaeroa ko nga tangata me nga kakahu hei wewete ia Takitimu ko nga tono a Whanganui ka rua. Ko te toru ko te ra mo taua tono ko te 28 o Maehe 1874, ko taua ra tena.
Heoi ko aua taonga kei te haere atu. Ka pouri atu i te whakaaro o nga komiti o konei,
Page 2:
ara o Takitimu. Kua whakaaetia taua tono, kua whakaaetia hoki ta Te Arawa. Ko nga tono i roto i tenei tau me tiki atu. Kua taea hoki ta te Apatu, kua taea hoki ta Raharuhi Rukupo a me tiki hoki ta te Arawa a me tiki hoki ta Whanganui a me tiki hoki ta Ngapuhi. Me tiki katoa nga tono o te motu nei kia kitea atu te ahua o nga kupu ka mau mai ki te wahi kotahi, whaiti rawa mai ki runga i a Takitimu. No te mea e whakaae ana a nga komiti o Takitimu kia haere atu ki te kohi mai i te whakaaro a nga iwi me nga Rangatira tounga o te motu nei.
Kupu tuarua ko te hui ki Heretaunga me waiho taua hui mo muri i nga hui o runga o te motu nei. Ko tena hei ka i nga kupu o te motu nei heoi mau i roto i tenei tau hou ko te tiki atu i nga kupu o waho kia kite koe i te whaikaitanga. Hei reira tau ka hanga ai ko tau hoki hei pataka mo nga purapura o te motu nei.
Kupu tuatoru kua nekehia e te komiti te ra mo ta Whanganui kia Aperira 20, 1874. Ko tera tena mo te whakatika o te komiti.
Kupu tuawha e tono ana tenei komiti kia haere mai nga komiti mo tenei haere me tuku tonu mai nga komiti.
Kupu tuarima ko ta Te Arawa hui hei taua ra ano te ra mo taua hui.
Kupu tuaono kua whakahokia nga tangata kia hoki ki Whanganui. Ko nga taonga, ara ko nga kakahu, kua tukua atu kia haere atu i runga i a Takitimu.
Heoi nga kupu.
Page 3:
No 3
Na Tikawenga Te Tau;
na Hikawera Mahupuku;
na Tunuiarangi;
na P Te Apatu;
na Himiona Te Kai;
na Torowa Hoera;
na Te Whatu;
na Riwai Tamati;
na Piripi Te Maari;
na Tamihana Hiko;
na Te Huki Te Hunga;
na Tamaihikoia;
na Te Ura Matiaha;
na matou na te iwi katoa.Whakamāoritanga | TranslationNo 1
From Hinana, Maungarake,
Wairarapa
February 16, 1874
To Henare Matua, Paora Ropiha, Te Ropiha, Hori Ropiha, Te Harawira Te Tatere, Hori Niania, Tamati Maruhaere, Te Paraone, Maika, Hoani Waikato, Hikawaha, Urupeni Puhara, Te Ringanohu, Te Hauwaho, Nikora Rotohiko, Rota Porehua, Apiata Kuikainga, Aperahama Te Rautahi, Matene Waewae, and to all the chiefs, committees and tribes. Friends, greetings to you all.
To Te Hapuku, Tareha, Renata, Karaitiana, Henare Tomoana, Noa, Paora Kaiwhata, Manaena, Tinikiruna, Te Muera and all the people.
Friends, greetings to you all. May God protect us in this new year. That concludes the greetings.
New communications for this year: A request has come from Whanganui to untie Takitimu from its rope so it can be paddled to Whanganui and land at Kiritahi. For that request, there are two people, one kiwi feather cloak, and one paepaeroa (finely woven cloak). The people and the garments are to untie Takitimu. There have been two requests from Whanganui. The third is the date for that request which is March 28, 1874, that is the date. So, these treasures are going. The committees here,
Page 2:
that is of Takitimu, are saddened by the thought. This request has been agreed to, as has Te Arawa's. The requests within this year must be collected. Te Apatu's has been achieved, as has Raharuhi Rukupo's, and Ngapuhi's must also be collected. All the requests of this land must be collected so that the nature of the messages can be seen when brought to one place, concentrated upon Takitimu. This is because the Takitimu committees agree to go and gather the intentions of the tribes and the visiting chiefs of this land.
Second point: The meeting at Heretaunga should be left until after the meetings up in this island. That will ignite the statements of the island. All that remains in this new year is to collect the proposals from outside so you can see the following. Then your time will come to build your storehouse for the seeds of this island.
Third point: The committee has moved the date for Whanganui's matter to April 20, 1874. That is for the committee's approval.
Fourth point: This committee requests that the committees come for this journey and the committees should continue to be sent.
Fifth point: Te Arawa's meeting will be on that same day.
Sixth point: The people have been sent back to return to Whanganui. The treasures, that is the garments, have been released to go upon Takitimu. That concludes the communications.
Page 3:
No 3
From Tikawenga Te Tau
From Hikawra Mahupuku
From Tunuiarangi
From P Te Apatu
From Himiona Te Kai
From Torowa Hoera
From Te Whatu
From Riwai Tamati
From Piripi Te Maari
From Tamihana Hiko
From Te Huki Te Hunga
From Tamaihikoia
From Te Ura Matiaha
From us and all the people.





Letter from Tikawenga Te Tau & others to Henare Matua & his komiti. Ngāti Kere Archives, accessed 09/06/2026, https://ngatikere.recollectcms.com/nodes/view/615



