Wāhi | PlaceTe Wai o te RopuhinaTe Aka a KaroroTe HoupiroMaungaroaTahatahawaiTe WaihapuaTe MangaomahuWairakaTamahau KauaehaiaTe Wai o te RopuhinaKohikohinga | CollectionTuhinga ā-ringaHapūNgati HinenuiMatangirauRakaiNgati Hineparaki
Tu-hinga | TranscriptTranscript: Te Kiwi wahi o te Wairoa 1873
Kia Henare Matua me te komiti e hoa ma tena koutou. Ko te kiwi te kainga ka timata nga rohe Te wai o te Ropuhina, Te Aka a Karoro, Te Houpiro, Maungaroa, Tahatahawai, Te Waihapua, Te Mangaomahu, Wairaka, Tamahau Kauaehaia, ka wakamau ano ki Te Wai o te Ropuhina.
He tono tenei na matou na te hunga o te karauna karati me te iwi katoa ki a wakawakia nga raruraru i runga i to matou pihi i Te Kiwi ko te take ko te reti kia hinga ko te karauna karati kia pakarutia ko te herenga a te ture kia puare heoi nga take ko te hiahia o te iwi nui tonu ko te whenua ki a hoki kite papatupu o te ture a nga tipuna.
Ka timata tenei i nga hapu
Ngati Hinenui;
Matangirau;
Rakai;
Ngati Hineparaki.
Ko nga hapu tenei nona te kainga:
Te Watene Toromata;
Teretiu Himoko;
Te Paraone Herore;
Winiata Kaihote;
Teka;
Rutene Poro;
Ahipene Tamaitimate;
Ahirama Wakatope;
Matiu Karihuka;
Ropata Kohiri;
Hori Ngarara;
Reti Kaukau;
Marara Taku;
Karauria Te Iwirori;
Kingi Kaihue;
Eruera Te Whetu;
Reupena Toromata;
Ahirama Teka;
Page 3:
Hirania Pohonui;
Mere Porora;
Karepa Haupehi;
Te Waka Te Whare;Whakamāoritanga | TranslationTe Kiwi part of Wairoa 1873.
To Henare Matua and the repudiation committee, greetings to you all. The boundaries of Te Kiwi settlement begin at Te Wai o te Ropuhina, Te Aka a Karoro, Te Houpiro, Maungaroa, Tahatahawai, Te Waihapua, Te Mangaomahu, Wairaka, Tamahau Kauaehaia, returning again to Te Wai o te Ropuhina.
This is a petition from us, both the Crown Grant holders and the entire tribe, to resolve the troubles concerning our land at Te Kiwi. We seek to terminate the rent, cancel the Crown Grant, and lift the legal restrictions so the land can be opened up. The desire of the entire tribe is for the land to be returned to its ancestral status under the law of our ancestors.
These hapu begin here:
Ngati Hinenui;
Matangirau;
Rakai;
Ngati Hineparaki.
These are the hapu who belong to this settlement:
Te Watene Toromata;
Teretiu Himoko;
Te Paraone Herore;
Winiata Kaihote;
Teka;
Rutene Poro;
Ahipene Tamaitimate;
Ahirama Wakatope;
Matiu Karihuka;
Ropata Kohiri;
Hori Ngarara;
Reti Kaukau;
Marara Taku;
Karauria Teiwirori;
Kingi Kaihue;
Eruera Te Whetu;
Reupena Toromata;
Ahirama Teka;