Tu-hinga | TranscriptTranscript: Kia Henare Matua ki te timuaki o te komiti katoa o nui tireni mete ture mete Paremata.
Ko Ngaruetepo tenei kainga he whenua karauna karati. Ko nga rohe tenei ka timata
Ko Heke ngakura
Tewai Oropuhina
Ka whati ki te Aitanga Ohinemutunga
Tehopiro
Ka whati ki
Awatere
Ka kati Ki Hekengakura
Ko nga eka o taua whenua e 75 eka me te hawhe. Ko taua pihi he reti e rua tekau ma tahi tau tekau ma wha pauna mo te tau. Heoi tena ko te Pakeha o tenei whenua ko pita Waka.
He hiahia no nga tangata o te karauna karati kia tukua ki te iwi nui tonu. Ko te take kia pakarutia te karauna karati me te herenga o taua pihi ki runga i te ture kia hoki te whenua ki te papa tipu o nga tipuna. Ko nga tikanga hou i muri o tenei whakahaere me mahi huakore ka mutu.
Ko nga hapu tenei
Ko Ngati HineTekawa te hapu
Ko Ngai Te Kapua Matotoru
Ko Ngai Te Wiringa
Ko Ngai Te Upoko
Ko Ngai Tatai
Ko Ngati Hikawai
Ko Teora Kore
Ko Hanita Te Tahana
Ko Tiopira
Ko Pukukino
Ko Raniera
Ko Te Teira
Ko Hori + Ko Merena Tioo
Ko Karaitiana Pakitea
Ko Teka
Ko Ahita Te Wakatiri
Page 2:
Ko Tarati
Ko Te Paea
Ko Hinematioro
Ko Ahirama Teka
Ko Kararehe
Ko Kerei Hamana
Ko Winipere Hamana
Ko Kehua Hamana
Ko Niwha Hamana
Ko Pakuku
Ko Pahimata
Ko Raiha
Ko Rawhira Ngatai
Ko Hariata Iawaho
Ko Erina Ahirore
Ko Te Poihipi Tokatutahi
Ko Hare Tokatutahi
Ko Paora Onekawa
Ko Te Katene Te Kihinga
Ko Turuhira Taruna
Ko Piripi Haurangi
Ko Piripi Te Aru
Ko Atareta Te Mango
Ko Te Pene Awahou
Ko Mihi Whitiki
Ko Reti Kaukau
Ko Paora Korau
Ko Piha Turetu
Ko Parareka
Ko Mere Karaka
Ko Hori Ihaka
Ko Ruiha Te Raihe
Ka mutu nga tangata o tenei whenua
Page 3:
Ngaruetepo Whaipoa
Akuhata 25 1873
Hama Tiakiwai
Te Wairakau x
Paora x Tupenu
Te Paea x Tua
Hunia x Paretangohia
Arihia x Mako
Rawinia x Wakahemo
Rora x HumokoWhakamāoritanga | TranslationTo Henare Matua, Chairman of the committee and all committee members of New Zealand and Parliament.
The land in question is the Crown-granted Ngaruetepo settlement. Its boundaries can be traced from Hekengakura, following to Te Wai o Ropuhina, making a boundary change at Te Aitanga a Hinemutunga, proceeding to Te Hopiro, turning at Awatere before reaching its final point back at Hekengakura. The area of this land is 75 and a half acres. This piece is leased for twenty-one years at four fourteen pounds per year. The Pakeha of this land is Peter Walker.
The Crown Grant holders seek to restore this land to the broader community. Their intention is to dissolve the Crown Grant and its legal restrictions, allowing the land to be returned to its ancestral territories. No fees will be associated with the new procedures established by this arrangement.
These are the hapu
Ngati Hine Te Kawa
Ngai Te Kapua Matotoru
Ngai Te Wiringa
Ngai Te Upoko
Ngai Tatai
And Ngati Hikawai.
Here is the list of names.
Hanita Te Tahana
Tiopira
Pukukino
Raniera
Te Teira
Hori + Mereana Tioo
Karaitiana Pakitea
Teka
Ahita Te Wakatiri
Page 2:
Tarati
Te Paea
Hinematioro
Ahirama Teka
Kararehe
Kerei Hamana
Winipene Hamana
Kehua Hamana
Niwha Hamana
Pakuku
Pahimata
Raiha
Rawhira Ngatai
Hariata Iawaho
Erina Ahirore
Te Poihipi Tokatutahi
Hare Tokatutahi
Paora Onekawa
Te Katene te Kihinga
Turuhira Taruna
Piripi Haurangi
Piripi Te Aru
Atareta Te Mango
Te Pene Awahou
Mihi Whitiki
Reti Kaukau
Paora Korau
Piha Turetu
Parareka
Mere Karaka
Hori Ihaka
Ruiha Te Raehe
That is the list of people of this land.
Page 3:
Ngaruetepo Whaipoa
August 25, 1873
Hama Tiakiwai
Te Wairakau x
Paora x Tupenu
Te Paea x Tua
Hunia x Paretangohia
Arihia x Mako
Rawinia x Wakahemo
Rora x Humoko